GUGURITAN JEUNG PUPUH
TONG HILAP MATERINA DIBACA LEUWIH ALUS LAMUN DICUTAT DINA BUKU, TULIKEUN DIKOLOM KOMENTAR NAMI, KELAS, LAN JURUSAN! ATURNUHUN J
GUGURITAN
JEUNG PUPUH
Lian ti wawacan, dina
karya sastra Sunda aya oge nu disebut guguritan. Guguritan ge ditulisna make
patokan pupuh. Istilah “guguritan”asalna tina kecap gurit (Sansekerta: grath
‘nyusun karangan’). Guguritan, anu oge disebut dangding teh karangan wangun
ugeran (puisi) anu pondok nu disusun dina hiji wadah pupuh. Eusina nyaritakeun
hiji kajadian, kaayaan alam atawa rarasaan (poko pikiran) nu ngarangna. Disebut
pondok, lamun wanguna dibandingkeun jeung wawacan. Ku lantaran pondok, pupuh dina
guguritan mah tara gunta-ganti kawas dina wawacan. Sakapeung ngaran pupuhna sok
dipake judul guguritan. Upamana wae guguritan “Asmarandana Lahir Batin” karya
R.A. Bratawijaya, “Dangdanggula Laut Kidul” karya Kalipah Apo, jtse.
Antara wawacan,
guguritan, jeung pupuh teh aya patalina. Geura urang tengetan table ieu di
handap.
|
No |
Guguritan |
Wawacan |
|
1. |
Karangan
wangun ugeran (puisi). |
Karangan
wangun ugeran (puisi). |
|
2. |
Ukuranana
pondok. |
Ukuranana
panjang. |
|
3. |
Diwangun
ku hiji wanda pupuh. |
Diwangun
ku rupa-rupa wanda pupuh |
|
4. |
Henteu
ngagalur jadi carita. |
Ngagalur
jadi carita. |
|
5. |
Wanda
pupuh sering jadi judul. |
Wanda
pupuh henteu jadi judul sabab nu dipakena rupa-rupa pupuh. |
Eusi guguritan teh
umumna mangrupa (1) papatah (piwulung),
(2) kaedahan alam, (3) rasa cinta lemah cai, (4) pangalaman kabatinan, (5)
musibah alam, (6) rasa kanyaah kolot ka anak, jeung (7) rasa sedih.
Guguritan
Piwulung: “Piwulung Eyang” (A.Karta Winata), “Wasiat” (Mas
Atmadisastra), “ Asmarandana Lahir Batin” (R.A. Bratawidjaja), “ Wulang Karma”
(H. Muhamad Musa), jeung “Wulang guru” (H. Muhamad Musa).
Guguritan
Kaendahan Alam: “Ulin Dinten Minggu” (A. Prawira),
“Guguritan Laut Kidul” (Kalipah Apo), “Ngalayunh ka Tungtung Lembur” (M.A.
Salmun), “ Disisi Talaga” (M.A. Salmun), “Di Jalan Tasik-Garut” (R.
Sastrahadiprawira), Ngalantung di Empang Purwakarta” (O. Suriadiwidjaja), jeung
“ Titinggalan di Puncak Gunung” (Warsih).
Guguritan
Cinta Lemah Cai: “Inget ka Jaman Baheula” dan “Bali
Geusan Ngajadi” (M.A. Salmun).
Guguritan
Kahirupan: “ Patani” (S. Natamiharja), “ Titis Tulis”,
“Pamayangan”, “Nagwuluku”, jeung “Tukang
Gula” (M.A Salmun).
Guguritan
Musibah: “Kiamat Leutik” (Tubagus Djajadilaga).
Guguritan
Rasa Sayang Orang Tua pada Anak: “Aoseun Saha?”
(Sumitadikarta).
Gugurita
Kasedihan: “Kasedihan nu Kakara Ngumbara” (A. Sukarja) jeung
“Leungiteun Bapa” (R. Memed Sastrahadiprawira)
Dina sastra Sunda,
pupuh teh sok dipake ngarang guguritan jeung wawacan. Pupuh jadi dadasar tina
nyusun guguritan jeung wawacan. Ari nu disebut pupuh teh nyaeta puisi kauger
(bogapatokan; katangtuan) ku guru lagu, guru wilangan, jeung jumlah padalisan
dina sapadana. Guru lagu teh nyaeta guru sora (vocal) dina engang panugtung
kecap unggal padalisan. Ari guru wilangan nyaeta jumlah lobana engang dina
unggal padalisan. Aya deui guru gatra, nyaeta jumlah pada dina guguritan atawa
awawacan.
Nilik kana wangunna,
jumlah pupuh teh aya 17. Pupuh anu pamindengna dipake ngaran guguritan teh,
diantara wae, Kinanti, Sinom, Asmarandana, jeung Dangdanggula. Sok disingget jadi KSAD. Ku kituna, eta opat
pupuh teh sok disebut Sekar Ageng, ari sesana sok disebutna Sekar Alit. Unggal
pupuh mibanda watek jeung patokan anu beda-beda anu diluyukeun kana cara
ngahariringkeunana.
|
Tipe
|
Wanda
Pupuh |
Watek
Pupuh |
Aturan
Guru Lagu jeung Guru Wilungan |
|
SEKAR
AGEUNG |
Kinanti
|
Prihatin,
harepan, nganti-nganti |
8-u,
8-i, 8-a, 8-i, 8-a, 8-i |
|
Sinom |
Rasa
gumbira, senang tur nasehat |
8-a,
8-i, 8-a, 8-i, 7-i, 8-u, 7-a, 8-i, 12-a |
|
|
Asmarandana
|
Cinta,
silih asih jeung nasehat |
8-i,
8-a, 8-o,/e, 8-a, 7-a, 8-u, 8-a |
|
|
Dangdanggula |
Kabungah,
Kaagungan |
10-i,
10-a, 8e/o, 7-u, 9-i, 7-a, 6-u |
|
|
SEKAR
ALIT |
Balakbak |
Pikaserieun,
pikalucueun |
12-a,
3-e, 12-a, 3-e, 12-a, 3-e |
|
Durma |
Ambek,
pasea, gelut, perang. |
12-a,
7-i, 6-a, 7-a, 8-i, 5-a, 7-i |
|
|
Gambuh |
Tumbuh
laku, samar pola, bungung. |
7-u,
10-u, 12-i,8-u, 8-o |
|
|
Gurisa |
Pikaserieun,
pikalucueun. |
8-a,
8-a, 8-a, 8-a, 8-a, 8-a, 8-a, 8-a |
|
|
Jurudemung |
Rasa
kaduhung atawa hanjakal. |
8-a,
8-u, 6-i, 8-a, 8-u |
|
|
Ladrang |
Pikaserieun,
pikalucueun. |
10-i,
8-a, 8-i, 12-a |
|
|
Lambang |
Pikaserieun,
pikalucueun. |
8-a,
8-a, 8-a, 8-a |
|
|
Magatru |
Pikaserieu,
prihatin. |
12-u,
8-i, 8-u, 8-i, 8-o |
|
|
Maskumambang |
Pikaseriueun,
pikalucueun. |
12-i,
6-a, 8-i, 8-a |
|
|
Mijil |
Rasa
sedih, tiiseun, cilaka. |
10-i,
6-o, 10-e, 10-i, 6-I, 6-u |
|
|
Pangkur |
Tatahar
rek gelut, rek perang, rasa ngambek. |
8-a,
11-I, 8-u, 7-a, 12-u, 8-a, 8-i |
|
|
Pucung |
Piwuruk,
wawaran, kakaget. |
12-u,
6-a, 8-e/o, 12-a |
|
|
Wirangrong |
Rasa
era, wiring, apes, jeung rugi. |
8-i,
8-o, 8-u, 8-i, 8-a, 8-a |
Nama : Sri Nova Safitri
BalasHapusKelas : XII OTKP 1
Nama: Siti karunia
BalasHapusKelas: XII OTKP 1
Nama : aulia septiana
BalasHapusKelas : XII OTKP 1
nama= aisyah hani
BalasHapusKelas=XII BDP 1
Nama : Santi Amelia
BalasHapusKelas : XII BDP 1
Nama: Sabina alifah.k
BalasHapusKelas: XII BDP 1
Nama: Selvi Awalia
BalasHapusKelas : XII OTKP3
Nama : Nurul sefrianti
BalasHapusKelas : XII otkp 3
NAMA : MAULANA
BalasHapusKELAS : 12 OTKP3
Nama : Ade Fauziah
BalasHapusKelas : XII Otkp 3
NAMA : Risa Fazriyah
BalasHapusKELAS : XII OTKP 2
Nama : Widiastuti
BalasHapusKelas : XII Otkp3
Nama: Nuraidah
BalasHapusKelas: XII Bdp 1
Nama: Linda Wati
BalasHapusKelas : XII OTKP 3
Nama : Firda oldiya
BalasHapusKelas : XII otkp2
Nama: Nuraini shifa maharani
BalasHapusKelas : XII BDP2
Nama: Shakila Ainil.M.
BalasHapusKelas: XII OTKP³
Nama: Nila Citaresmi putri.A
BalasHapusKelas: XII Otkp3
Nama: Chusnul Chotimah
BalasHapusKelas: XII OTKP3
Nama: Nurmeydi Aprilia
BalasHapusKelas: XII BDP 3
Nama : Siti nur aisah
BalasHapusKelas : XII Otkp 3
Nama : Hanifa Yunita
BalasHapusKelas : XII OTKP3
Nama : Muhammad Irfan Arofi kelas : Xll Bdp 2
BalasHapusNama : Nadya Apriyani
BalasHapusKelas : Xll OTKP 1
Nama: Rohmy Yulastri
BalasHapusKelas: XII otkp3
Nama : Putri Febriyanti
BalasHapusKelas : XII BDP 1
Komentar ini telah dihapus oleh pengarang.
BalasHapusNama : Muhammad Alfaiz Fatih Amri
BalasHapusKelas : XII BDP 3
Nama : Ferisna Saputra
BalasHapusKelas : XII BDP 1
Nama : Dea fitri anggraini
BalasHapusKelas : XII OTKP 1
Nama: Jaenuriah
BalasHapusKelas: XII OTKP3
Nama : Suci Rahayu
BalasHapusKelas : XII bdp 1
M Risyad Maulana
BalasHapusXII BDP1
Nama: siti alfariza azim
BalasHapusKelas: XII BDP3
Nama : Cabaiti
BalasHapusKelas : XII otkp 3
Nama : Muhamad Abdul Bar
BalasHapusKelas : XII OTKP 2
Nama : Mardiana
BalasHapusKelas : XII OTKP 2
Komentar ini telah dihapus oleh pengarang.
BalasHapusNama:evans febryano
BalasHapusKelas:XII bdp 1
Komentar ini telah dihapus oleh pengarang.
BalasHapusNAMA : Muhammad Fauzi
BalasHapusKelas : XII BDP 1
Nama : Devi Oktavia
BalasHapusKelas : XII BDP 3
Nama : Sepia bella tamala
BalasHapusKelas : XII OTKP 2
Nama : Fahri ramadhan
BalasHapusKelas :XII BDP 1
Nama : Komala Sari
BalasHapusKelas : XII BDP 2
Nama : Komala Sari
BalasHapusKelas : XII BDP 2
Nama : sheila amelia
BalasHapusKelas : XII BDP 2
Nama : Ahmad Fauzan
BalasHapusKelas : XII OTKP1
Nama : Chacha mudrika
BalasHapusKelas : XII Otkp3
Nama: Ade Nurul Saskia
BalasHapusKelas: XII BDP3
BalasHapusNama: Sultan Faizal
Kelass: XII BDP 3
Nama :Fika Nurmayanti
BalasHapusKelas : XIIMM
Nama: Abdul Aziz Rahmaditya
BalasHapuskelas: XIIMM
Nama : Asti Rahmawati
BalasHapusKelas : XII Multimedia
Nama : Aji Nursyadilah
BalasHapusKelas : XII MM
Nama:Yulinda
BalasHapusKelas :XII bdp2
Nama:Yulinda
BalasHapusKelas :XII bdp2
Nama:Yulinda
BalasHapusKelas :XII bdp2
Nama : tasya putri cantika
BalasHapusKls 12 multimedia
Nama : Muhammad luky
BalasHapusKelas : Xll multimedia
Nama : sopian hardian
BalasHapusKelas : xii bdp 3
NAMA : Aji Dwi Saputra
BalasHapusKelas : XII OTKP2
Nama: Mario Adjie Pratama
BalasHapusKelas:XII MM
NAMA: Ilham Syauqi
BalasHapusKELAS: XII OTKP 2
Nama : Sevtiyah
BalasHapusKelas :XII OTKP3
Nama : Siti Nur Aisah
BalasHapusKelas : XII Otkp 3
Nama : Achmad Fadillah
BalasHapusKelas : 12 otkp3
Nama : Chacha mudrika
BalasHapusKelas : XII Otkp3
Nama : Linda Wati
BalasHapusKelas : XII OTKP 3
Nama : Linda Wati
BalasHapusKelas : XII OTKP 3
Nama : Widiastuti
BalasHapusKelas : XII Otkp3
Nama : Risa Fazriyah
BalasHapusKelas : XII OTKP 2
nama : novita ramadhani
BalasHapuskelas : 12 otkp3
Maulana
BalasHapusKelas: 12 Bdp 3
Nu di sebut guguritan? Dan istilah guguritan asalna
Abdurahman
BalasHapusX11 BDP 3
Nama : Cabaiti
BalasHapusKelas : XII otkp 3
Siti alfariza azim
BalasHapusXII BDP3
Nama : Anisa triyana
BalasHapusKelas : XII BDP 3
Nama:Lala mutiara
BalasHapusKelas :XII BDP 1
Nama : Santi Amelia
BalasHapusKelas : XII BDP 1
Nama : Ahmad Nijar
BalasHapusKelas : XII OTKP 2
Nama : sheila amelia
BalasHapusKelas : XII BDP 2
Nama:Jihan Rahmania
BalasHapusKelas:XII-Otkp 3
Nama :Nuraini shifa maharani
BalasHapusKelas : XII BDP2
Nama:Chusnul Chotimah
BalasHapusKelas:XIII OTKP3
Nama: Ade Nurul Saskia
BalasHapusKelas: XII BDP3
Nama : Sharikha Qamara
BalasHapusKelas : XII OTKP 3
Nama: Rohmy Yulastri
BalasHapuskelas:XII otkp3
Nama: Nila Citaresmi putri.A
BalasHapusKelas: XII Otkp3
Nama : Mardiana
BalasHapusKelas : XII OTKP 2
Nama: Mario Adjie Pratama
BalasHapusKelas:XII MM
Rahardian muhammad rizki
BalasHapusXII OTKP3
Nama : Muhammad luky
BalasHapusKelas : Xll Multimedia
Nama : Tasya putri cantika
BalasHapusKelas : XII mm
Nama : MUHAMMAD ZAENURI
BalasHapusKelas : XII Otkp 2
Nama : Fika Nurmayanti
BalasHapusKelas : XII MM
Nama : Sepia Bella Tamala
BalasHapusKelas : XII Otkp 2
Nama: Sabina alifah.k
BalasHapusKelas: XII BDP 1
Nama : Ayu Rahayu
BalasHapuskelas : Xll bdp2
NAMA : MUHAMAD ABDUL BAR
BalasHapusKELAS : XII OTKP 2
NAMA : TUTUT FEBRIANTO
BalasHapusKELAS : XII OTKP2
Nama : putri alawiyah cindy
BalasHapusKelas : XII otkp2
Devi Oktavia
BalasHapusXII BDP 3
Nama : Aji Dwi Saputra
BalasHapusKelas : XII OTKP2
NAMA: Ilham syauqi
BalasHapusKELAS: XII OTKP 2
Nama : Asti Rahmawati
BalasHapusKelas : XII Multimedia
Nama: Devan Haris Prasetyo
BalasHapusKelas: XII Multimedia
Nama:fahri ramadhan
BalasHapusKelas:XII BDP 1